Nowe Prawo budowlane od stycznia 2026. Mniej formalności dla inwestorów

Od 7 stycznia 2026 roku obowiązują znowelizowane przepisy Prawa budowlanego. Zmiany wprowadzone ustawą z 4 grudnia 2025 roku mają na celu uproszczenie procesu inwestycyjnego oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych dla inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych. Nowe regulacje obejmują zarówno rozszerzenie katalogu obiektów niewymagających formalności, jak i modyfikację zasad zgłoszeń, opłat oraz trybu odwoławczego.

Budowa bez pozwolenia i bez zgłoszenia

Nowe przepisy znacząco poszerzają listę inwestycji, które można zrealizować bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę oraz bez dokonywania zgłoszenia. Dotyczy to m.in. basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50 m² przy domach jednorodzinnych i budynkach rekreacji indywidualnej, a także przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni do 35 m², zarówno niezadaszonych, jak i zadaszonych, pod warunkiem że powierzchnia dachu nie przekracza 35 m².

Bez formalności możliwa jest również budowa bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o pojemności do 5 m³, wolno stojących masztów o wysokości do 7 metrów, konstrukcji oporowych do 0,80 m wysokości oraz wolno stojących magazynów energii elektrycznej o pojemności do 30 kWh.

Należy jednak pamiętać, że brak obowiązku uzyskania pozwolenia czy zgłoszenia nie zwalnia inwestora z przestrzegania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisów techniczno-budowlanych, w tym dotyczących odległości od granic działki.

Inwestycje realizowane na zgłoszenie

Część zamierzeń budowlanych nadal wymaga zgłoszenia, choć procedura została uproszczona. Na tej podstawie można realizować m.in. wolno stojące, nie więcej niż dwukondygnacyjne budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m², pod warunkiem że ich oddziaływanie mieści się w całości na terenie działki inwestora.

Zgłoszenia wymagają również przydomowe budowle ochronne do 35 m², większe tarasy naziemne o powierzchni powyżej 35 m², przepusty o określonych parametrach technicznych, a także bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe o pojemności od 5 do 15 m³. W przypadku magazynów energii elektrycznej obowiązek zgłoszenia dotyczy instalacji o pojemności od 30 do 2000 kWh, w zależności od ich wielkości.

Dla wybranych inwestycji, takich jak budynki użyteczności publicznej czy budowle ochronne, konieczne jest dołączenie projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego wraz z wymaganymi uzgodnieniami i opiniami.

Nowa opłata skarbowa za zgłoszenie

Nowelizacja objęła także przepisy dotyczące opłaty skarbowej. Wprowadzono jednolitą stawkę w wysokości 155 zł za przyjęcie zgłoszenia dla wybranych inwestycji, w tym m.in. budynków użyteczności publicznej do 200 m², przydomowych budowli ochronnych oraz bezodpływowych zbiorników na wody opadowe o pojemności od 5 do 15 m³.

Zmienione zasady składania odwołań

Nowe przepisy precyzują również wymogi formalne dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych. Każde odwołanie musi zawierać konkretne zarzuty wobec decyzji, jasno sformułowane żądanie oraz wskazanie dowodów uzasadniających stanowisko strony. W przypadku braków formalnych organ wezwie do ich uzupełnienia.

Sprawy rozpoczęte przed wejściem zmian

Wnioski o pozwolenie na budowę oraz zgłoszenia złożone przed 7 stycznia 2026 roku, które nie zostały jeszcze rozpatrzone, będą prowadzone zgodnie z nowymi przepisami. Oznacza to, że inwestorzy skorzystają z uproszczonych procedur także w sprawach będących w toku.

Większość nowych regulacji obowiązuje od 7 stycznia 2026 roku. Podstawą prawną zmian jest ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1847).

W przypadku wątpliwości dotyczących wymaganych formalności inwestorzy mogą uzyskać informacje w Wydziale Architektury Urzędu Miasta przy ul. Zamkowej 5 lub telefonicznie pod numerem 32 43 92 245.